За ингээд бүх сайхан эрчүүлдээ баярын мэнд хүргэе. Зав тун муу байгаа тул сэтгэлээрээ л мэнд хүргэчий.

Бүсгүйчүүл бидэндээ өмөг түшиг болсон ухаалаг эр хүн та гайхамшигтай.

Бүгдийг нь цонхны цаанаас авсан болохоор муу гарсан байхаа. Олон мундаг зурагчид байдаг тэднийг яаж гүйцэх вэ?

Талхныхаа үйрмэгийг цонхныхоо тавцан дээр асгачихдаг болохоор шувуунууд ирж идэх их дуртай байдаг юм. Нэг удаа цонх онгорхой байсан чинь нэг болжмор ороод ирсэн их хөөрхөн.

Гав ганцаараа модон дээр нилээн удаан суусан. Их жаргалтай харагдсан.

Өнөөдөр их гоё өдөр байлаа шүү. Дулаахан ца хаялсан их л гоё байлаа. Найз нартайгаа уулзаад гадуур алхахыг хүссэн боловч чадаагүй. Тэднийхээ тухайл жаахан бодож өнжлөө.

Надад маш олон найз бий. Найзууд дунд минь сайн ч бий, саарч бий. Гэхдээ энэ нь сайн гээд тэрэндээ доль үсэрдэггүй. За тэр жаахан тийм гээд зай ч барьдаггүй. Барих ч шаардлага байхгүй. Хүн бүртэй сайхан харьцаж сайн хүн болох гэж хичээх ч шаардлага надад байхгүйээ. Найзаа л гэж дуудсан бол ямар ч байсан би тэр хүний надад итгээд найзаа гэсэн сэтгэлийг нь сэвтээлгүй түшиж явахыг хүсдэг.

Бүгд л ма сэтгэлд сайхан найз минь байдаг.

Найзуудыгаа их саналаа дурсамжаа бодлоо,

 Найзыгаа юутай зүйрлэх вэ гэсэн асуулт толгойд орж ирсэн юм.

Цэцэг - би цэцэг бэлгэнд авах дургүй ч тарих дуртай. Цэцэгийг арчилж хамгаалж ургуулах нь их гоё. Дэлбээлж ургасан цэцэг хичнээн үзэсгэлэнтэй билээ. Жаахан л мартвал унжийж Найзыгаа би цэцэгтэй зүйрлэлээ.

Бас миний 2-р хайрууд юм байгаан. Яагаад 2-р хайр гэвэл 1-р хайрд ма гэр бүл орох учраас.

Магадгүй гуталтай зүйрлэж болох байх.

Бүх найз нартаа хайртай шүү

Зүгээр л би тайван баймаар байна.

Үргэлж асуудаг асуултанд хариулахгүй.

Үргэлж тайлагнадаг тайланг тавихгүй.

Ганц ч гэсэн зүйлийг асуулгүй өнгөрөө.

Мэдэж болноо.

Мэдэхийг хүссэж байгааг чинь мэдэж байна.

Хүлээцтэй бай.

Ганц ч гэсэн удаа тэврэлгүй, үнсэлгүй, инээлгүй өнгөрөө

Үгүй бол...

Магдгүй хэзээч иргэж ирэхгүйгээр холын хол...

Хичээх тусам шоглохын.

Өнгөрүүлэх тусам ойлгохгүй юм.

Яагаад ойлгохгүй байгаан бэ?

Яагаад миний хэлсэн үгийг ганц удаа хүлээж авдаггүй юм бэ?

Уурласан байхад битий үнсэж бай.

Яагаад тайван орхихгүй байгаан бэ?

Яагаад яагаад яагаад

Таалагдахгүй байгаа бол боль л доо.

Хэзээ намайг ойлгодог болох юм бэ?

Хэзээ хэзээ хэзээ

Сүртэй л гэхийн

Хэнд ч тийм зүйл сайхан санагдахгүй.

Асуу л даа хүн болгоноос асуу

Асуу асуу асуу

Хариултыг чи олно.

Намайг зүгээр л байгаагаар минь хайрла

Чадахгүй бол битий зовоо

Чи ч бас битий хичээ.

Эргэлзэж байна.

Хайр мөн гэдэгт.

Бид яах гэж амьдарч байгаа юм бэ?

Зүгээр л төрсөн болохоороо уу.

Учир утга алга амьдраад л ...

Амьдрал өөрөө жүжиг, жүжиг өөрөө амьдрал юм гэжүү.

Энэ амьдралын сайхан нь чухам юунд оршино вэ?

Эцэг эхээс минь миний хүү сайхан амьдраарай гээд төрүүлсэн болохоор бид амьдарч байгаамуу.

Нандин бүхэн ганц байг.

Миний бүхэн минийх л байг.

Ганц зүрхтэй

Зүрх минь эзэнтэй

Эзэн нь ганц

Ганц нь чи

...

Ойрдоо бухимдал төрөөд төвөгтэйл байна шүү. Энэ төр засаг нь муусайн оюутнуудыгаа тамлачих юмаа. Өдрийн бодол шөнийн зүүд гэгчээр блетээ хүлээсээр хэд хоновоо хөөрхий.

Төр дааж байгаа нэрийдлээр биднийгээ хөнгөхөөн мунхруулаад авсан юм шигээ. Яах гэж ер нь төрөөр даалгана төр нь ч даана гэсийн урьдых шигээ 50%-г нь төлөөд л аваад болоод л байх байсан юмыг нээх л сайн хүмүүс арай л биш юмаа.

За яахав даалгуулж байгаам чинь хагас бүтэнсайнд өөрөө төлөөд яваад байж болно гэж бодоол зөвшөөртөл одоо бүүр дампуурлаал даа. За тээд ирэх сард нөгөө нэг айхтар том зурагтай шинэ карт нь гарах болтугай л гэж хүлээхээс дээ. Нээх сүр дуулиан болсон томоос том зурагтай шинэ картаа авч хэзээ нэг баярлах юм болдоо.

Урьд нь бол цагтаа өгөөл цагтаа гараал цагтаа яваал болоол байдаг байсан одоо тэгсэн захиаллаа сарын эхэнд байхгүйээ ирээгүй энэ сар тэгсэн бүүр байхгүй шүү бариад наагаад үзчих юмсан гэж бодоол алсаас барааг нь хараал хөөх ийм том улаан юмуул болж байна.

Ховор ч бас биш байгаан байна лээ. Шаглаад дамлаад өдрийнхөө хоолны мөнгийг олоод  байгаа хүнүүс бас байнаа. 600-р авөөл 5000, 7000, 8000, 9000 гээл тэрнээс дээш хэд байгаан бөө мэдээ. Чадаж байгаа юманд арга байхгүй юм чинь энэ хүмүүсийг магтууштай ч юм шигээ гүйлгээ ухаан сайн гэж магтий даа.

Мурикиричингууд гоё юмөө

Гургалдайн гунан бухнууд
Гурван сар алга болоод
Булгийн давааны цаанаас
Бултайн бултайсаар гарч ирнэ

Та автобусанд явж байхдаа аль эсвэл гэрийнхээ цанатсан цонхон дээр юм зурдаг уу. Зурдаг бол юу зурдаг вэ? Цонх тань цантаагүй байсан ч үлээж хөлөргөн юм зурдаг уу? Чухам юу зурдаг вэ?

10-н жилийн андуудтайгаа уулзаж санасан сэтгэлээ амраалаа. Багш дээрээ очиж золгоод ангийнхантайгаа уулзаад их л гоё өдөр байлаа өчигдөр. Багш маань ч яг хэвээрээ л байна. Нас тогтсон намбалаг нэгэн.

Бараг 5-6 жил уулзалдаагүй ангийн андуудтай уулзахад үнэхээр сайхан байлаа. Хөвгүүд маань их өндөр болцгоосон байна. Харин охид яг хэвээрэй. Ангиас маань хоёр гэр бүл төрөн гарсан байна.

Нэг гэр бүл нь аль хэдийнээ үрийн зулай үнэрлэсэн байна. Охин нь 4 сартай инээд алдсан их муухай хүүхэд байна лээ. Тэднийг харахад үнэхээр аз жаргалтай.

Харин нөгөө гэр бүл нь удахгүй үрийн зулай үнэрлэнэ гээд л бөөн баяр болсон хүмүүс. 3 сард маамална гэсэн эгдүүдтэй харагдаж байсан шүү.

Та бүгдийгээ сэтгэлдээ тээж явдаг шүү. Мартахын аргагүй арван жил.

Маааааааааааш их санасан гэж хэлмээр тэвэрмээр байсан ч чадаагүй. Та нарыг хараад л хараад л баймаар байсан хэхэ харжийсан чинь чи ямар аймаар хардын бэ бүгдийг нь тойруулаад л байцааж байгаа аятай хараад байхын гэдэг байгаа арггагүй ш дээ санасан юм чинь харахгүй яадын хэдэн жил хараагүй дахиж хэзээ ч уулзахын билээ тэр хүртлээ сайн хараад авыл гэж бодсон.

Амар амгалан бүхнийг хүсэн ерөөе.

Гэнэт санасанаас би чинь сохор болзоо хийцийн байна лээш дээ. Хуучны нэг дурсамж санаанд ороод. 9-р ангид байсан юмаа. Үе үе манай найзууд нээх сүрхий тоглоол энэ этэрээ гээд л мсж бичдэг байлаа. Тээл нэг удаа танилцы гээл мсж ирдын байна тэгэхээр нь за А-г тоглож байна даа гэж бодоол тэгий гээл баахан мсж бичивээ. Нөгөөх чинь аймаар худлаа ярьж байнаа. Арай дэндүү худлаа ярих юмаа гэж бодоол хэд хоног харилцав. Амьхандаа надаар тоглохоор нь би зөрүүлээд тоглож байна гэж бодоод л тэгсэн нэг өдөр уулзая гэвээ тээл би ч тэгий гээд л уулзах өдөр цагаа товлочихоод л байж байлаа. Яг тэр уулзах өдрийн өглөө хичээлдээ очсон чинь манай ангийн нэг охин нэг ууттай юм барьчихсан энийг чамд нэг банди өгүүлжинэ гэдэг байгаа. Бүүр гайхаад надаа юу гэсэн чинь тиймээ чамд гэсэн тээл юу бдаг билээ гэж бодоол хичээл дээр ч задалж үзэж чадсангүй тээл гэртээ авч очтол гэрийнхэн юу вэ? хэн өгсийн шинэ сурд ороод нзтай болоо юу гээл шалгааж гарчийнаа мэдэхгүйээ гэсээр л нээтэл юу байсан гээч хэхэ "Төрсөн өдрийн мэнд хүргэе" гэчихсэн бөөр гайхаад яахаараа надад төрсөн өдрийн мэнд гэж миний төрсөн өдөр болоогүйшд гэж бодоол гайхаад андуурвуу гэтэл яг миний нэр мөн шүү нөгөө нэг харилцаад байсан хүнийх нь нэр байхын хэхэ тэгсэн би төрөн өдрөө худлаа хэлсэнээ тааааг мартчиж ёоо санаа зовсон гэж жигтэйхэн бөөн бодол уулзана гээд хэлцэн байдаг гэтэл манай нз тоглож байсан бол ингэж аймаар бэлэг өгтлөө тоглоно гэж баймааргүй юм гээд л бодоод бодоод тэгсэн ярьж байнаа уулзана гэсэн хэвээрэй биздээ заавал ирээрэй л гэжийнаа. Бүүр балмагдаад худлаа ярьчихсан бүүр бэлэг авчихсан за энэ ч шал танихгүй хүн болоод явчлаа гэж бодоол за өнгөрсөн гээл яваад очсон шааааааааааал танихгүй хүн байдаг байгаа. Ёстой эвгүйн байна лээ. Ярих ч юм олдохгүй жаахан алхаж байгаал харьсан зүгээр бүүр кино үзий гээд блет  авчихсан байж байгаад буцаачихаа ажилтай болчлоо гээл худлаа яриад яваад өгсөн. 

Гэхдээ тэр хүн өөр нэг нзын маань л танил байсан байх гэж бодоод байдын. Тэр нздаа дугаар хүнд өгөөд надаар тоглоод гэж хэлсэн чинь би яахаараа байдын гээл уурлацан тэгэхээр нь за за биш юм байлгүй санамсаргүй тохиолдол гэж бодоол өнгөрсөн. Одоо бодоход их инээдтэй санагдах юмаа. Андуурж эндүүрнээ гэж айхтар зүйл байна лээ шүү.

Цагаан сар болох гээл гэр орны ажил, хичээл ном ч их л байна. Миний дуртай цагаан сар. Жилдээ ганц удаа аав ээждээ үнсүүлдэг үнэхээр жаргалтай тэр л шинийн нэгэн. Жаахан байхад өглөө эрт босоод л аавтайгаа цуг хөтлөлцөөд мөрөө гаргачихаад аавыг дагаад л айлаар их хэсдэг байж билээ. Нэгэн хөгжилтэй явдал байдаг юм би түүнийг ер мартдаггүй мартахын ч аргагүй би 4 юмуу 5 настай байсан байхаа. Аавыгаа дагаад аавын ах дүүгээр хэсэж гарлаа ихээ орой болж бид 2 аавын ахынд хонох болов. За тэгээд л унаад өглөө босоод л явах болтол миний энгэрт байсан тор алгаа. Бэлэгнүүдээ хийгээрэй гэж манай ээжийн нэг дүү нь монгол бичигтэй цагаан тор өгч байсан юм. Их гоё тэр монгол бичиг нь юу гэсэн байсныг би мэдэхгүйл дээ. Тэгээд л аавын ахын эхнэрийг нь баахан сандаргаж билээ. Миний монгол бичигтэй тор хаачив гээд л эгч энэ мөнүү л гээд тор гаргаж ирнэ бишээ гээд л намайг аргадах санаатай гоё гоё тор өгч байсан ч би ганцхан "Монгол бичигтэй тор" гэсээр байгаад арай хийж олуулж авсан даа. Тээл тэр торондоо бэлэгнүүдээ хийгээд л гэрийн зүг явж билээ. Тэгээд бас болоогүй заавал өөрөө барина гээд л хэхэ гоё байж дээ миний цагаан сар. Тэр үед авахуулсан зураг хүртэл байдаг нээх жижигхэн юм дээл өмсцөн ахын нэг оёж өгсөн нээх олон кармаатай өмдтэй тээл нөгөө алдарт монгол бичигтэй торонд хийсэн бэлэгээн бариад зогсцон их гоё дурсгалтай зураг бий. Чадуул дараа оруулнаа.

Амьдрал дөнгөж эхэлж байна анд минь

Арчаагүй байна даа гэж өөрийгөө бүү зэмлэ

Анхны хайр минь бүтсэнгүй гэж бүү гунь

Алдаж байж хүн болдог юмаа анд минь

Нар дөнгөж мандаж байна найз минь

Надаас илүү гэж хэн нэгэнд бүү атаарх

Намрын салхи шиг уйтгарлах хэрэггүй

Нартын даажинт амьдралаас шантарч ер болохгүй шүү.

Бодлын цагаан мөр

Болчимгүй хатуу үг

Сэтгэлийн гуниг

Сэмхэн аргадах зүрх

Зүрхэнд шивнэсэн үг

Зүүдэнд ирсэн дүр төрх

Бүтэхгүй ч гэсэн хүний дурлалыг

Хамаагүй гэж бүү бод

Амьдралыг чи тамхи шиг татвал

Амьдрал чамайг архи шиг ууна

Хайраа чи хог шиг хаявал

Хорвоо чамайг хэзээ ч хайрлахгүй

Тааг мартчихаж санаж байгаа юм бол блогтоол бичнэ гэж бодож байснаал санаж байна.

Хэхэ урьд шөнө нэг зүүд зүүдлээд сэрчихээд блогтоо бичнэ дээ гэж бодож байсан юм даанч өдрөөс хойш үймж гүйсээр байгаад мартчихаж. Юу зүүдэлсэнээ жаал бодлоо нэг гоё л юм байсан юм даг. Нээрээ их гоё юм байсан байхаа бодохоор л инээд хүрээд нээх л гоё байна. Даанч бичих гэсэн санахгүй юм. Шөнө бүүр юу гэж бодож байсан гээч за би ч яг энэ шөнө зүүдээ маналаа даа мар яг бичнэ дээ гээл бодож байсан юм тэгсэн одоо байхгүй шүү. Хэхэ магадгүй өнөө шөнө зүүдлэх ч юм билүү. Тэгүүл босоол комоо асаагаал шууд бичнээ.